Z cyklu "Wielkopolskie gadanie" – kołowiec i kołownik

Słownictwo z początku XX wieku zawiera mnóstwo germanizmów, ale też wyrazów obecnie nieużywanych. Spróbuję rozwikłać nieco sekretów.

Kołowiec, koło – rower, kołownik –rowerzysta

 

W oczekiwaniu gwiazdora

Ojcze, wpuść-że nam gwiazdora,

gdy do okna dziś zastuka.

Chcielibyśmy z jego wora –

O, wiem, dziatki! A nauka

jaka była w ciągu roku?

Czy byłyście ojcu, matce

posłuszne na każdym kroku?

Macie-li czyste sumienie,

no, to może w naszej chatce

wszystkim wam na pocieszenie

jeszcze dziś z wieczora

zobaczym gwiazdora.

* *  *

Dzieci po takiem kazaniu

gwarzą, drżąc w oczekiwaniu,

i o szczęściu marzą

z rozjaśnioną twarzą:

Kazio przed choinką stanie,

powie swe powinszowanie

dla ojca, mateczki.

Za nim pójdą dwie dzieweczki

i też złożą swe życzenia.

W tem się w sieni drzwi otworzą.

Wejdzie gwiazdor z gwiazdką hożą.

On w kożuchu przyprószony

śnieżnemi płatkami.

Ona cała w bieli,

w złocistych promieniach.

Gwiazdor szuka po kieszeniach,

darzy wszystkich opłatkami,

z wszystkimi się dzieli.

Potem, najważniejsza pora:

Gwiazdka zbliża się do wora,

który gwiazdor trzyma.

(Dzieci śledzą ją oczyma).

Wydobywa zeń pierniki,

lalki, orzechy, koniki,

bęben, trąbkę i saneczki

oraz prześliczne książeczki.

Jest "Czytanka Narodowa",

jest "Historya Polski" nowa,

są książeczki z powiastkami,

dla najmniejszych z obrazkami.

(A czy różeczkę też dostaną?)

Jest też coś z ciepłej odzieży.

Teraz wszyscy w koło staną,

zaśpiewają "W żłobie leży..."

* * *

Takie myśli dzieci snują,

gdy choinkę im gotują.

Oby wszystko się spełniło,

co serduszko przedtem śniło.

Is.

wiersz zamieszczony w czasopiśmie Postęp 25 grudnia 1909 r.

Z cyklu "Wielkopolskie gadanie" – elektryka, kolej elektryczna

Słownictwo z początku XX wieku zawiera mnóstwo germanizmów, ale też wyrazów obecnie nieużywanych. Spróbuję rozwikłać nieco sekretów.

Elektryka, kolej, kolejka elektryczna – tramwaj (przy okazji relsy – szyny)